رشت-هویت گیلان:مستند بلند «دریای مهر» با عنوان «خاکستر و دریا»، روایتی پژوهش‌محور از پیوندهای تاریخی، فرهنگی و تجاری گیلان و آستراخان روسیه، عصر پنجشنبه ۲۳ مهرماه با حضور هادی حق‌شناس، استاندار گیلان، و سرگئی آذراوف، سرکنسول فدراسیون روسیه در رشت، در پژوهشکده گیلان‌شناسی دانشگاه گیلان به نمایش درآمد؛ اثری که با بازخوانی پیشینه کشتیرانی و مراودات دو منطقه از دوران صفویه تاکنون، به دنبال تقویت شناخت متقابل و گشودن افق‌های تازه برای همکاری‌های فرهنگی و اقتصادی است.
از کرانه‌های کاسپین تا پیوندهای فرهنگی دو ملت
به گزارش هویت گیلان ؛ سالن دکتر رحمدل پژوهشکده گیلان‌شناسی دانشگاه گیلان عصر پنجشنبه میزبان نخستین اکران تخصصی مستند بلند «دریای مهر» با عنوان «خاکستر و دریا» بود؛ اثری که با حضور جمعی از محققان، اندیشمندان و هنرمندان گیلان و همچنین استاندار گیلان و سرکنسول فدراسیون روسیه در رشت به نمایش درآمد و مورد استقبال تماشاگران قرار گرفت.
این مستند با نگاهی به تاریخ مشترک گیلان و آستراخان، به سراغ سال‌هایی می‌رود که مسیرهای دریایی کاسپین، زمینه‌ساز رفت‌وآمدها و مراودات تجاری و فرهنگی میان دو منطقه بودند.
«خاکستر و دریا» با تمرکز بر پیشینه کشتیرانی و کرانه‌نوردی از دوران صفویه تا امروز، می‌کوشد بخشی از تاریخ ارتباطات دو سوی کاسپین را بازخوانی کند و تصویری از پیوندهایی ارائه دهد که در گذر زمان شکل گرفته‌اند.
ساخت این اثر در چارچوب رویکردی مبتنی بر دیپلماسی عمومی و رسانه‌ای صورت گرفته است؛ رویکردی که تاریخ و فرهنگ را بستری برای گسترش گفت‌وگو میان ملت‌ها می‌داند. در همین مسیر، مستند «دریای مهر» با توجه به ظرفیت تفاهم‌های نمادینی همچون خواهرخواندگی رشت و آستراخان، بر اهمیت شناخت ریشه‌های مشترک و تقویت ارتباط میان پژوهشگران دو کشور تأکید می‌کند.
سینما؛ دریچه‌ای برای شناخت متقابل
نادر معصومی، تهیه‌کننده و کارگردان مستند، پس از نمایش فیلم با اشاره به تأثیر هنر عکاسی، موسیقی و ادبیات روسیه بر جهان، به‌ویژه در عرصه سینما از زمان پیدایش این هنر، درباره انگیزه تولید «خاکستر و دریا» توضیح داد.
به گفته معصومی، هدف از ساخت این مستند پژوهش‌محور، آشنایی بیشتر مردم گیلان و آستراخان با پیشینه مراودات تاریخی و فرهنگی میان این دو منطقه ساحلی کاسپین است. این اثر با پرداختن به موضوعی که به گفته کارگردان، پیش از این در قالب اثری با چنین مضمون و محتوایی به مرحله تولید و نمایش نرسیده بود، تلاش می‌کند تاریخ مشترک دو منطقه را به بستری برای شناخت بیشتر دو ملت تبدیل کند.
«دریای مهر» پیش از اکران در رشت، در شهر آستراخان روسیه نیز با حضور عوامل تولید به نمایش درآمد و با بازخورد مطلوبی همراه شد؛ تجربه‌ای که زمینه عرضه این روایت تاریخی و فرهنگی به مخاطبان روس را فراهم کرد.
نمایش تصویری از گیلان در قلب آستراخان
فعالیت‌های فرهنگی گروه تولید در جریان ساخت این مستند، به فیلم‌برداری و روایت تاریخی محدود نماند. هم‌زمان با حضور عوامل پروژه در آستراخان، با مساعدت سرکنسولگری جمهوری اسلامی ایران در این شهر، نمایشگاه عکس «گیلان، سرزمین کهن» نیز در موزه مردم‌شناسی و معماری آستراخان برگزار شد.
در این نمایشگاه، عکس‌هایی از طبیعت، تاریخ و جاذبه‌های گردشگری گیلان در معرض دید مردم روسیه قرار گرفت تا جلوه‌هایی از ظرفیت‌های این استان شمالی ایران به مخاطبان معرفی شود. این اقدام در کنار تولید مستند، بستری دیگر برای پیوند میان هنر، میراث تاریخی و معرفی ظرفیت‌های فرهنگی و گردشگری گیلان فراهم کرد.
عوامل تولید مستند «خاکستر و دریا»
تهیه‌کنندگی و کارگردانی مستند بلند «خاکستر و دریا» را نادر معصومی بر عهده داشته، تدوین آن را مهرشاد قویدل انجام داده و مسعود دلجو آهنگ‌ساز موسیقی متن این اثر بوده است. تصویربرداری بخش روسیه نیز بر عهده الهه گل‌محمدی قرار داشته است.
دکتر سید هاشم موسوی، دکتر سید مهدی میرصالحی، دکتر رضا علیزاده، دکتر عباس پناهی، دکتر مهدی آکوچکیان و دکتر رضا اقدامی به‌عنوان مشاوران محتوایی در تولید این مستند همکاری کرده‌اند.
پژوهشکده گیلان‌شناسی دانشگاه گیلان، کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران و اتاق بازرگانی مشترک ایران و روسیه نیز در تولید این اثر همکاری داشته‌اند.
مستند «دریای مهر» با پیوند دادن روایت تاریخی به ابزار سینما و فعالیت‌های فرهنگی، می‌کوشد گذشته مشترک گیلان و آستراخان را از دریچه‌ای تازه به مخاطبان معرفی کند؛ روایتی که در آن، تاریخ مراودات دریایی و تجاری، زمینه‌ای برای گفت‌وگو، شناخت متقابل و بررسی ظرفیت‌های همکاری در حوزه‌های فرهنگ، گردشگری و تجارت فراهم می‌آورد.
Saturday, 17 October , 2026